وقت نهار وارد شديم . عبد الله ميرزاى عكاس « 1 » باشى هم بود . جناب شجاع الدوله « 2 » ، بىحساب گفتند ، كتك زيادى به آنها زدم . طرف عصر ، مبلغى با يك اسب از براى بنده تعارف آوردند . چون در ميان آن مجلس ، آن‌وجه را آوردند ، حالم منقلب شد . گفتم : « در عوض رسوم ، اسب [ را ] برداريد . » اسب را نگرفتند . ميانه به هم خورد . به منزل مراجعت نمودم . [ مشهد ] بعد ، از آنجا حركت نموده ، وارد به ارض « 3 » اقدس « 4 » شديم . « مكارى » 4 روزه مىروند . ما يك شب منزل كرديم . روز ديگر ، 2 ساعت به غروب [ مانده ] ، وارد شديم . رفتيم به زيارت . و مشغول دعاگويى قبله عالم شديم . بيرون آمده ، به حمام رفتيم . از حمام بيرون آمده ، خدمت جناب « 5 » صاحب ديوان « 6 » مشرف شديم . خيلى مشعوف شد . حكم نمودند آدم‌هاى بنده را در « صندوق‌هاى ايالت » منزل دادند . منزل خود داعى ، در خدمت ايشان بود . آن‌چه عرض كردم [ كه ] منزل عليحده « 7 » [ اى ] معين كنند ، به جهت ديدوبازديد

--> ( 1 ) . در اصل : اكاس ( 2 ) . امير حسين ايلخانى زعفرانلو قوچانى ، از خوانين « زعفرانلو » كه حكومت مادام العمر قوچان و شيروان را به‌طور موروثى در اختيار داشت . ( شرح‌حال رجال ايران ، 1 / 393 ؛ سفرنامه سديد السلطنه ، 232 ؛ المآثر و الآثار ، 307 ؛ صدر التواريخ ، 256 ) . ( 3 ) . در اصل : عرض ( 4 ) . لقب شهر مشهد ، مركز استان خراسان رضوى ، دومين شهر پرجمعيت ايران ، كه در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 424 ، 637 خانوار و 316 ، 427 ، 2 نفر جمعيت داشته است . ( 5 ) . در اصل : جناب جناب ( 6 ) . ميرزا فتحعلى خان صاحب ديوان ، فرزند حاجى ميرزا على اكبر قوام الملك ، پسر حاجى ابراهيم خان كلانتر شيرازى اعتماد الدوله ( متولد 1236 ه . ق . ) ، كه در سال 1255 ه . ق . به تهران آمد و يك سال بعد در دفتر استيفا به خدمت پرداخت . پس از مدتى حسابدار چند شهر از قبيل همدان و قزوين شد . سپس به خدمت ميرزا تقى خان اتابك راه يافت ، ولى مخفيانه با ميرزا آقا خان نورى رابطه برقرار كرد و اخبار محرمانه امير كبير را به وى مىرساند . در زمان صدارت آقا خان نورى بسيار ترقى كرد ، ولى با او نيز نساخت و آشكارا صدر اعظم را به همكارى با انگليسىها و تحريك ايشان در تصرف بوشهر متهم نمود . او از سال 1308 تا 1310 ه . ق . استاندار خراسان و متولىباشى آستان قدس رضوى بود . در سال 1290 ه . ق . به وزير نظام ملقب شد . ( صدر التواريخ ، 39 - 41 ؛ حقايق الاخبار ناصرى ، 226 ؛ المآثر و الآثار ، 315 ؛ تاريخ عضدى ، 73 ؛ شرح‌حال رجال ايران ، 3 / 70 - 72 ) . ( 7 ) . جداگانه .